Verontrustende situatie – schoolverzuim – psychiatrische problematiek
Rechtspraak 25/09/2015

Rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen afdeling Brugge 7 mei 2015, onuitg.

​Wijzigende beschikking van de jeugdrechter

Een huidige maatregel van contextbegeleiding voor de 15-jarige S. wordt als ontoereikend beoordeeld. Niettegenstaande in het oriëntatieverslag en in het maatschappelijk onderzoek een voorbehoud werd gemaakt omtrent het slagen van deze hulpverleningsvorm, werd deze maatregel toch opgelegd vanuit het subsidiariteitsbeginsel. In het oriëntatieverslag werd immers als algemeen advies een begeleidingstehuis voorgesteld.

In een eerste fase verliep het verblijf van S. thuis vlot. Zij raakte vanuit de thuiscontext op school en ook haar sociaal welbevinden was groot. Zij werd helaas opnieuw ziek wat leidde tot problematische afwezigheden op school. De ouders waren hierover niet steeds open naar de contextbegeleiding toe.

Vanuit de jeugdrechtbank werden haar medische problemen niet in vraag gesteld maar werden er wel vragen gesteld op de manier waarmee de ouders hiermee omgaan. De ouders zetten het medische aspect op de voorgrond. Er is weinig ruimte voor andere zaken binnen het gezin. Alles lijkt gemedicaliseerd te worden.

S. krijgt in het gezin weinig ruimte om los te komen van haar ouders. Er is sprake van afhankelijkheidsrelaties waarbij de ziekte van S. centraal staat maar waarbij de groei naar autonomie en de ontwikkeling van de eigen mogelijkheden van S. in het gedrang komen. Ook tijdens haar residentieel verblijf in De Zandberg was S. regelmatig ziek maar dit belemmerde haar niet om naar school te gaan. Er werd evenmin een vrijetijdsbesteding opgestart zoals afgesproken was na haar verblijf in De Zandberg.

Daarnaast werden bezorgdheden geformuleerd rond het psychiatrisch functioneren van S. De medische problemen, de invloed daarvan op haar functioneren, de vele ziekenhuisopnames,… Dit is niet evident voor een meisje van haar leeftijd. Het is noodzakelijk om tot een multidisciplinaire aanpak van de problematiek over te gaan waarin de reguliere geneeskunde en de psychiatrie elkaar vinden.  Er werd ook gedacht aan opname in de kinder- en jeugdpsychiatrie maar dit kon gezien de wachtlijsten niet op korte termijn gerealiseerd worden. S. kon zich hier wel in vinden, maar wou dit liever gerealiseerd zien vanuit de thuiscontext.

De ouders en hun dochter werden hierover gehoord door de jeugdrechter op 30 april 2015. Zij verwezen naar de ziekte van S. en konden zich absoluut niet vinden in een residentieel verblijf. Ze weigerden verdere samenwerking met de contextbegeleiding. De raadsman van S. kon zich wel vinden in de piste van residentieel verblijf. De ouders vonden het helemaal geen goed idee.

De jeugdrechter nam de volgende wijzigende beschikking: de minderjarige zal vanaf 7 mei 2015 tot 28 januari 2016 – periode bepaald in het vonnis van januari 2015 – toegewezen worden aan een open inrichting, voor een module verblijf en er zal tevens  voorzien worden in contextbegeleiding, onder toezicht van de sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulpverlening. Er is steeds een nieuwe beschikking vereist wanneer er geschakeld wordt tussen een verblijf in de voorziening en het thuismilieu zonder verder residentieel verblijf.

Tegen deze beschikking werd hoger beroep ingesteld voor en namens de minderjarige S. en dit tegen alle schikkingen ervan.

Hof van Beroep

Het hof van beroep stelde dat er niet over één nacht was gegaan door de eerste rechter vooraleer te beslissen tot een residentiële opname. Het was niet de ideale oplossing maar de enig mogelijke in de concrete omstandigheden. Het nabije verleden heeft bewezen dat er geen vertrouwen kan gegeven worden aan de ouders van S. wat de begeleidbaarheid betreft. De medical shopping waaraan (tot vandaag) wordt gedaan zal ongetwijfeld uitdeinen naar een shopping bij psychologen en psychiaters tot men ergens iemand zou vinden die meegaat in de gedachtewereld van de betrokkenen.

Het is verontrustend dat S. nog steeds niet op school is geraakt, hetzij door ziekte hetzij door het verhaal gepest te worden. Ook het gebrek aan transparantie van de ouders en hun dochter ten opzichte van de voorziening met betrekking tot de nodige medische zorgen, baart zorgen. De ouders stellen zich onbegeleidbaar op, want niet in het voordeel van S. is.

Uit verslaggeving van de behandelende geneesheer blijkt dat de psychiatrische problematiek primair is, er is geen primair organisch probleem, er dient gewerkt te worden aan de psychische problemen. Ook vanuit de school wordt de vraag gesteld tot een behandeling binnen de psychiatrie.

Wat het schoolgebeuren betreft, S. liep school in het Technisch Atheneum, de ouders hebben blijkbaar afgehaakt en zochten elders hun heil. Diverse scholen werden door hen gecontacteerd. Naar aanleiding van de behandeling van de zaak blijkt dat S. nu de lessen zou willen aanvatten bij Syntra (leercontract). De ouders brachten, zonder een reden te noemen, een vreemd en negatief verhaal over het Atheneum waar S. school liep. De directie werd opgebeld door het Kinderrechtencommissariaat in verband met pesterijen in de klas, terwijl opvoeders en leerkrachten ervoeren dat S. integendeel openbloeide op school.

Gelet op het voorgaande en de bestaande problematiek is het niet mogelijk S. toe te vertrouwen aan een (kandidaat)- pleegzorger. Het hoger beroep van S. is niet gegrond. De wijzigende beschikking gewezen door de jeugdrechtbank waarbij S. werd toevertrouwd aan een open inrichting wordt bevestigd.

Zorgwekkende gezinssituaties

Zorgwekkende gezinssituaties dienen ingeschat te worden met behulp van risico- en protectieve factoren. Risicofactoren zijn vooral symptomen van lichamelijke verwaarlozing of psychologisch disfunctioneren, negatief gekleurde relaties of affectief klimaat, negatief denkvermogen over het kind, risicofactoren in het pedagogisch handelen, spanning in de partnerrelatie, het niet opvolgen van adviezen. Belangrijke protectieve factoren zijn een goede ouder-kind hechting, een positieve opvoedingsgeschiedenis van de ouders, het persoonlijk functioneren van de ouders en steun van de omgeving.

Voor een uitgebreid overzicht van risicofactoren, zie www.signaallijst.be . Deze lijst is een instrument om hulpverleners te ondersteunen bij het inschatten van mogelijke problematische opvoedingssituaties.

Auteur: Christine Melkebeek, vicevoorzitter Kinderrechtencoalitie Vlaanderen

Bronnen:

  • Rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen afdeling Brugge 7 mei 2015, onuitg.
  • Hof van beroep Gent, (protectionele zaken) 22 juni 2015, nr. J/55/2015, onuitg.
  •  Symposium “Een kinderpsycholoog op de afdeling kinder- en jeugdgeneeskunde: (g) een evidentie?!”, Jessalinea 2011/2, 10-11.

Over Jeugdrecht.be

Jeugdrecht.be is een initiatief van SAM, steunpunt Mens en Samenleving

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid

Contactgegevens:

jeugdrecht@samvzw.be

Copyright Jeugdrecht.be