Toepassing van artikel 71 Strafwetboek bij een als misdrijf omschreven feit (MOF)
Rechtspraak 23/10/2013

Jeugdrechtbank Kortrijk (15e kamer) 8 augustus 2013, nr. JB 47.L2.15391/12



​DE FEITEN

De 17-jarige X sticht tot twee maal brand in zijn ouderlijke woning terwijl zijn broers in de woning aanwezig waren. De aangestelde branddeskundige stelt vast dat Y het huis in brand stak. In deze zaak gaat het om een als misdrijf omschreven feit (MOF) en de zaak komt voor de jeugdrechter.

X beroept zich evenwel op de schulduitsluitingsgrond van art. 71 Strafwetboek, met name de krankzinnigheid. Onder krankzinnigheid wordt verstaan elke vorm van geestesstoornis waardoor men de volledige controle over zijn daden verliest, ongeacht de oorsprong en de aard van deze geestestoestand, hetzij deze aangeboren is of het gevolg is van een ziekte. De krankzinnige is schuldonbekwaam. De feiten kunnen hem niet verweten of aangerekend worden waardoor de rechtsgrond voor de bestraffing wegvalt.

Wie art. 71 Sw. inroept moet aantonen dat hij totaal geen schuldinzicht heeft of dat zijn wilsvrijheid totaal was aangetast. De rechtbank is van oordeel dat X dat bewijs niet aanbrengt.

Anderzijds zijn er wel aanwijzingen dat X kampt met een geestesstoornis. Hij verklaart dat hij sinds een paar jaar stemmen hoort in zijn hoofd die hem zeggen bepaalde dingen te doen: zelfmoord plegen door pillen en drank in te nemen, het huis in brand steken, weglopen uit de psychiatrie, flauw vallen, een auto stelen.
De psychiater van de kliniek waar X werd opgenomen besluit in zijn verslag dat de minderjarige lijdt aan een complexe ontwikkelingsstoornis, waarbij een affectregulatieprobleem het meest op de voorgrond treedt. Onrustwekkend is de afwezigheid van een adequate gewetensfunctie. Er is een duidelijk risico op het ontwikkelen van een antisociale persoonlijkheid.

De Sociale Dienst bij de jeugdrechtbank vermeldt in haar verslag dat de instelling waar X nu verblijft, van oordeel is dat de minderjarige een non-verbale leerstoornis heeft wat eigenlijk geen psychische stoornis is. Het feit dat X aangeeft dat hij stemmen hoorde op het moment van de feiten, is nog steeds heel onduidelijk. Dit zou een psychose kunnen geweest zijn, wat evenwel niet meer te achterhalen is.

BEOORDELING

Vooraleer er verder geoordeeld kan worden over de gegrondheid van de tenlasteleggingen, moet er uitgemaakt worden of, hetzij in welke mate X op het ogenblik van de feiten in staat was om zijn daden te controleren.

De voorlopige maatregel waarbij X werd toevertrouwd aan een instelling, blijft van kracht.

Vooraleer verder te oordelen wordt een kinder- en jeugdpsychiater aangesteld, die onder meer zal moeten bepalen of X op het ogenblik van de feiten in een staat van krankzinnigheid/geestesstoornis verkeerde die hem ongeschikt maakte tot het controleren van zijn daden.

Auteur: Christine Melkebeek

Bronnen:

  • Jeugdrechtbank Kortrijk (15e kamer) 8 augustus 2013, nr. JB 47.L2.15391/12
  • Traditioneel bestaat er onduidelijkheid over de vraag in welke mate de rechtvaardigings- of schulduitsluitingsgronden voor volwassenen gelden, ook op minderjarigen van toepassing zijn. De minderjarigheid is immers op zichzelf al een schulduitsluitingsgrond. Minderjarigen zijn dus principieel schuldonbekwaam: zij kunnen geen enkele straf opgelegd krijgen omdat zij strafrechtelijk onverantwoordelijk zijn (de uitzonderingen van uithandengeving en verkeersmisdrijven buiten beschouwing gelaten). Binnen het jeugdbeschermingsrecht kunnen er echter wel bepaalde gevolgen verbonden worden aan het plegen van een “als misdrijf omschreven feit” door een minderjarige. In het kader van een MOF-vordering ontbreekt nog steeds de mogelijkheid om aangepast te reageren op het gedrag van delinquente minderjarigen met een uitgesproken psychiatrische problematiek. Zowel binnen het jeugdbeschermingsrecht als daarbuiten is er geen echt aangepast aanbod voorhanden voor geesteszieke minderjarigen die een als misdrijf omschreven feit plegen en die een gevaar voor anderen zijn. Hoog tijd om eens echt werk te maken van een verbeterde (!) en op maat van minderjarigen gesneden spiegelregeling van de internering voor volwassenen.
  • S. HESPEL, “Wanneer een theoretisch schuldonbekwame minderjarige werkelijk schuldonbekwaam blijkt te zijn” TJK 2013/4, te verschijnen. 


Over Jeugdrecht.be

Jeugdrecht.be is een initiatief van SAM, steunpunt Mens en Samenleving

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid

Contactgegevens:

jeugdrecht@samvzw.be

Copyright Jeugdrecht.be