Schrijnend tekort aan plaatsen in de kinder- en jeugdpsychiatrie
Rechtspraak 28/04/2015

Rechtbank van eerste aanleg Antwerpen, afdeling Antwerpen, Jeugdrechtbank 2 maart 2015, nr. 15/584/B, onuitg.

​De feiten

Op 24 februari 2015 werd door het Openbaar Ministerie een verzoekschrift neergelegd op de griffie waarbij de bevestiging van de beslissing van 23 februari 2015 gevraagd werd inzake de opneming ter observatie van de minderjarige A, een beslissing die genomen was op basis van een geneeskundig verslag.

Op 2 maart 2015 werd A in de raadkamer gehoord bijgestaan door haar advocaat, haar ouders en twee psychiaters waren aanwezig. Het Openbaar Ministerie gaf advies.

Het minderjarig meisje verbleef op vordering van de Procureur des Konings in de gesloten afdeling van het psychiatrisch ziekenhuis te Zoersel. Zij lijdt aan een psychische aandoening, omschreven in de medische attesten die deel uitmaken van het dossier. Haar ouders hebben tot hiertoe alles in het werk gesteld om aangepaste hulp te vinden en te behouden. Het verblijf van het meisje is op zich niet problematisch verlopen, als is het meteen duidelijk dat de gesloten plaatsing in een psychiatrisch centrum voor volwassenen niet de geschikte plaats is om het meisje onderdak te bieden, gelet op het niet te veronachtzamen verschil in aanpak en therapie tussen de kinder- en jeugdpsychiatrie enerzijds en de volwassenpsychiatrie anderzijds.

Schrijnend gebrek aan plaatsen in de kinder- en jeugdpsychiatrie

De Antwerpse jeugdrechter besliste dat een verblijf en behandeling in een ziekenhuis of afdeling waar het meisje een aan haar leeftijd en ziekte aangepaste behandeling krijgt, noodzakelijk was, maar deze bleek niet beschikbaar. In zijn vonnis was de jeugdrechter vernietigend voor de politiek: “Het schrijnend gebrek aan plaatsen in de kinder- en jeugdpsychiatrie werd door jeugdmagistraten reeds talloze keren aangekaart op alle mogelijke beleidsniveaus, maar tot op heden zonder enig tastbaar resultaat…”.

Opname in ziekenhuis voor volwassenen

Gelet op het vastgestelde veiligheidsrisico, dat onder meer blijkt uit de uiteenzettingen van de behandelende arts en het psychiatrisch ziekenhuis Bethanië en van de behandelende arts die het meisje tot voor kort opvolgde in het AZ Nikolaas, kon de jeugdrechter niets anders doen dan de gedwongen opname te bevelen van een observatieperiode van veertig dagen in psychiatrisch ziekenhuis Bethanië, ziekenhuis voor volwassenen.

Commissie welzijn, volksgezondheid en gezin – vlaams parlement

In het Vlaams Parlement werd gedebatteerd over het schrijnend tekort aan plaatsen in de kinder- en jeugdpsychiatrie.

Uit een rondvraag in het gerechtelijk arrondissement Gent blijkt het om 20 tot 30 opnames per jaar te gaan van jongeren die bij volwassenen terechtkomen. In de provincie Antwerpen zijn er elke week 30 aanvragen voor crisisopvang, terwijl er maar 8 bedden zijn. Ook in Leuven kampt men met een tekort, elk jaar zijn er 360 aanvragen voor psychiatrische crisisopvang, terwijl er maar 8 crisisbedden voorhanden zijn. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) kampt 20% van de kinderen en jongeren in de Westerse wereld met psychische problemen en stoornissen daarvan heeft 5% klinische interventie nodig. Deze kinderen plaatsen in een omgeving die niet geschikt is, kan nooit een goede oplossing zijn.

Is er een nijpend tekort aan plaatsen in de kinder- en jeugdpsychiatrie?

Volgens de bevoegde federale minister van Volksgezondheid De Block niet: “Het gebeurt te vaak dat de verkeerde mensen op de verkeerde plaats terechtkomen” zegt ze. Vlaams minister van Welzijn Vandeurzen kon in antwoord op een parlementaire vraag niet zeggen hoeveel jongeren wachten op een bed in de kinderpsychiatrie en de crisisopvang. Hij voegde er wel aan toe dat de kernbevoegdheid kinderpsychiatrie geen Vlaamse bevoegdheid is.

Feit is wel dat veertien dagen nadat een meisje noodgedwongen door de jeugdrechter in Antwerpen in een psychiatrische afdeling voor volwassen werd geplaatst een ander minderjarig meisje met een ziekenwagen afgezet werd aan het Antwerps justitiepaleis. Volgens jeugdrechter C. Denoyelle was het meisje vanuit de jeugdpsychiatrie naar een spoedafdeling gebracht. Het meisje was aan het dissociëren en verwondde zichzelf. De spoedafdeling kon de problematiek niet aan en aangezien de jeugdpsychiatrie haar niet terug wilde, werd ze met de ambulance naar de Antwerpse jeugdrechtbank gebracht. De jeugdrechter kon gezien het tijdstip niet onmiddellijk een geschikte opvangplaats voor haar vinden. Het meisje werd overgebracht naar een doorgangscel van de lokale politie. De dag nadien werd ze overgebracht naar de gemeenschapsinstelling in Mol. In casu gaat het om een time-outplaats. Na verloop van 14 dagen zal het meisje terugkeren naar de psychiatrische afdeling waar ze behandeld werd. Overeenkomstig artikel 24.1 IVRK [erkennen] partijstaten het recht van het kind op het genot van de grootst mogelijke mate van gezondheid en op voorzieningen voor de behandeling van ziekte en het herstel van de gezondheid. De Staten die partij zijn, streven ernaar te waarborgen dat geen enkel kind zijn of haar recht op toegang tot deze voorzieningen voor gezondheidszorg wordt onthouden.

Hopelijk komt er in het kader van de komende Interministeriële Conferentie Volksgezondheid een afdoend en gedifferentieerd aanbod van geestelijke gezondheidszorg voor kinderen en jongeren en wordt in bijzonder afdoende intramurale capaciteit voorzien voor de kinder- en jeugdpsychiatrie.

Auteur: Christine Melkebeek vicevoorzitter Kinderrechtencoalitie Vlaanderen

Bronnen:

  • Rechtbank van eerste aanleg Antwerpen, afdeling Antwerpen, Jeugdrechtbank 2 maart 2015, nr. 15/584/B, onuitg.
  • Parl. St. Vlaams-Parlement, Commissievergadering Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 10 maart 2015, C 160, 2014-2015, 3-4.
  • Parl. St. Vlaams-Parlement, Motie tot besluit van de op 10 maart 2015 in commissie gehouden interpellatie tot minister Vandeurzen over de problemen in de kinder- en jeugdpsychiatrie, 2014-2015, nr. 1.

Dit vonnis zal geannoteerd worden door Mevr. Lucia Dreser, rechter in de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, Afdeling Brugge, jeugdrechter, “Gepaste zorg voor jongeren met een psychiatrische problematiek: geen eenvoudig verhaal vanuit de jeugdrechtbank” en Dr. Daniël Neves Ramos, kinder- en jeugdpsychiater ZNA UKJA, “Gedwongen opname bij minderjarigen: het hulpverlenersperspectief” in TJK 2015/2.


Over Jeugdrecht.be

Jeugdrecht.be is een initiatief van SAM, steunpunt Mens en Samenleving

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid

Contactgegevens:

jeugdrecht@samvzw.be

Copyright Jeugdrecht.be