Pleegplaatsing: een kind tussen 2 culturen. Belang van het kind voorop!
Rechtspraak - 20/11/2012
Brussel (Jrb.) 18 oktober 2011

Vader verzet zich tegen pleegplaatsing

Thierry, een vijfjarige jongen, is geboren uit een Marokkaanse vader en een Belgische moeder. Reeds kort na hun huwelijk manifesteerden zich ernstige problemen tussen hen, waarvan de oorzaak grotendeels in hun verschillende cultuur en persoonlijke achtergrond te vinden is. Zowel op sociaal als cultureel en pedagogisch vlak was en is de sfeer van de vader totaal verschillend van de sfeer van de moeder (en thans grootouders). De vader erkent dit nog steeds niet en weigert tot op heden onder ogen te zien dat Thierry destijds om welbepaalde redenen aan zijn grootouders is toevertrouwd, met name vaders' ernstig bedreigende, agressieve en minachtende houding tegenover zijn toen reeds zieke vrouw.

Vader blijft zich verzetten tegen de pleegplaatsing van zijn zoon en vordert een terugkeer van Thierry in zijn gezin. Hij begrijpt (nog steeds) niet waarom Thierry na het overlijden van zijn moeder door de jeugdrechtbank aan zijn maternele grootouders werd toevertrouwd en vindt dat er geen bezwaren zijn tegen een onmiddellijke en definitieve terugkeer van Thierry naar het vaderlijk milieu. Hij heeft een huis, hij heeft sinds jaren vast werk en is sinds kort hertrouwd zodat zijn vrouw de zorg voor Thierry op zich kan nemen.

De ouders van Thierry waren gescheiden sinds 2009. Omwille van de vrees van ontvoering van Thierry door zijn vader, werd door de vrederechter aanvankelijk beslist om de contacten tussen vader en zoon te organiseren via de bezoekruimte van het CAW. Bij beschikking van de vrederechter werd het secundair verblijf van Thierry bij zijn vader uiteindelijk vastgelegd op één weekend op twee.

Omwille van de aanhoudende bedreigingen vanwege de vader aan het adres van de moeder en haar ouders en omwille van zijn agressieve houding ten aanzien van de moeder, in het bijzijn van Thierry, werd bij beschikking in kort geding in 2009 het secundair verblijf van Thierry bij zijn vader opgeschort en werd terug beslist dat de vader zijn omgangsrecht enkel nog kon uitoefenen in de bezoekruimte. Er was ook sprake van vernielingen door de vader in de toenmalige gezinswoning.

Moeder vroeg omwille van haar terminale ziekte aan het Comité voor Bijzondere Jeugdzorg om Thierry toe te vertrouwen aan haar ouders, die bereid waren als pleeggezin voor Thierry op te treden.


Dossier overgemaakt aan openbaar ministerie

Omdat vader hiermee niet akkoord was, werd het dossier aan het openbaar ministerie overgemaakt, dat een vordering bij de jeugdrechtbank instelde op grond van art. 37 §1 van het decreet van 7 maart 2008 inzake bijzondere jeugdbijstand. Moeder overleed voor de uitspraak van de jeugdrechter. Deze vertrouwde eerst bij voorlopige beschikking het kind toe aan zijn maternele grootouders. De maatregel ten gronde bevestigde de beslissing een half jaar later. De vader had op dat ogenblik de samenwerking met de bezoekruimte stopgezet. Na het vonnis werden de contacten tussen vader en zoon in de bezoekruimte terug opgestart.


Belevingsonderzoek

Omdat de zoon de bezoeken anders leek te beleven dan de vader was er sprake van ernstige spanningen en psychosomatische klachten vlak voor en na een bezoek aan de vader en werd een belevingsonderzoek aangevraagd. Hieruit bleek dat Thierry geen vraag heeft naar zijn vader om de eenvoudige reden dat hij zijn vader eigenlijk niet kent.

Uit het discours en de beleving van vader blijkt dat vader zeer weinig voeling heeft met de conventies, tradities, regels en normen die in onze maatschappij heersen. Het verslag stelde dat: "Een terugkeer van Thierry naar zijn vader een achteruitgang zal betekenen op sociaal, pedagogisch, cultureel en schools vlak en dat zijn kansen om een breed en genuanceerd beeld op de wereld te ontwikkelen ernstig gehypothekeerd zullen worden".

De verstandhouding tussen de pleegouders en vader was volledig zoek en het wederzijds wantrouwen groot. Veel meer dan de grootouders heeft vader moeite om hen te erkennen en een plaats te geven in het leven van Thierry, zodat er een groot risico is dat hij bij een terugkeer naar vader volledig vervreemdt van het maternale leefmilieu.

Art. 20 verdrag voor de rechten van het kind

Art. 20 van het VRK bepaalt dat: "Een kind dat tijdelijk of blijvend het verblijf in het gezin waartoe het behoort, moet missen, of dat men in zijn of haar eigen belang, niet kan toestaan in het gezin te blijven, heeft recht op bijzondere bescherming en bijstand van staatswege.... Bij het overwegen van oplossingen wordt op passende wijze rekening gehouden met de wenselijkheid van continuïteit in de opvoeding van het kind en met de etnische, godsdienstige en culturele achtergrond van het kind en met zijn achtergrond wat betreft de taal."

Één van de belangrijkste principes van het jeugdbeschermingsrecht is dat het belang van het kind steeds de eerste overweging vormt bij elke maatregel die betreffende het kind genomen moet worden. Dit is niet alleen als zodanig bepaald in art. 3 VRK en art. 22bis van de Grondwet maar vloeit ook voort uit de vaste rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Ook bij de (pleeg)plaatsing van een minderjarige is het belang van het kind een cruciale factor. Een maatregel van plaatsing moet in principe als een tijdelijke maatregel worden beschouwd. Dit houdt in dat het kind op het gepaste moment in het belang van het kind herenigd wordt met zijn ouder(s).

Bij het al dan niet handhaven van een maatregel van pleegplaatsing van Thierry moet het belang van het kind afgewogen worden tegen het belang van de vader, waarbij het belang van Thierry bij elke beslissing die hem aangaat de eerste en belangrijkste leidraad moet zijn. Er moet hierbij rekening gehouden worden met de wenselijkheid en continuïteit in zijn opvoeding en met zijn culturele achtergrond.


Beslissing Jeugdrechtbank

Rekening houdend met het al het voorgaande, was het volgens de jeugdrechtbank "door het overlijden van moeder (niet) de lotsbestemming van Thierry dat voor hem een spoedige en definitieve terugkeer naar het vaderlijk milieu wordt bewerkstelligd", temeer daar ook de maternele grootouders mede de identiteit van Thierry uitmaken.

De rechtbank wil niet het risico lopen dat Thierry de affectieve band met de ouders van zijn moeder ziet verbreken en acht een bewuste verandering van zijn opvoeding evenmin in het belang van Thierry. Het meest gunstige opvoedingsklimaat van Thierry is daar waar hij het meest de kans krijgt om vrij en onbekommerd een band op te bouwen met zowel zijn vaderlijke als zijn moederlijke familie. Vanuit deze basis zal hij zich van zowel zijn grootouders als zijn vader op eensgezinde manier kunnen differentiëren en zijn eigen persoonlijkheid kunnen ontwikkelen met zijn eigen keuzes. Om deze redenen, evenals omwille van de wenselijkheid van continuïteit in de opvoeding oordeelt de rechtbank dat de pleegplaatsing van Thierry bij zijn grootouders moet gehandhaafd worden. Om te vermijden dat Thierry en zijn vader van elkaar vervreemden en Thierry zodoende de kans ontnomen wordt om ook zijn vader en het vaderlijk leefmilieu echt te leren kennen en zijn Marokkaanse roots te waarderen, en om te vermijden dat een terugkeer naar het vaderlijk milieu zodoende bij voorbaat uitgesloten wordt, dringt een gestage uitbreiding van het contact tussen Thierry en zijn vader zich op, aanvankelijk door middel van dagbezoeken en later, indien deze goed verlopen, gevolgd door weekend bezoeken en zelfs korte of langere vakantieverblijven.

De rechtbank vraagt aan de vader dat hij begrip opbrengt voor de gevoelens van angst en onzekerheid die de eerste bezoeken ongetwijfeld met zich zullen meebrengen. De rechtbank vraagt dat de grootouders deze beslissing ondersteunen en Thierry hieromtrent gepast kaderen; zij hebben tot op heden trouwens bewezen dat zij hiertoe met veel liefde en warmte in staat zijn. 

 

Auteur: Christine Melkebeek DCI-Vlaanderen

 

Bron:

  • Brussel (Jrb.) 18 oktober 2011, onuitgegeven.

Over Jeugdrecht.be

Jeugdrecht.be is een initiatief van SAM, steunpunt Mens en Samenleving

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid

Contactgegevens:

jeugdrecht@samvzw.be

Copyright Jeugdrecht.be