Mag men onbuigzame kinderen slaan?
Rechtspraak 03/05/2012

Arrest Hof van Beroep Antwerpen 13 maart 2012, rolnummer 2011/CO/573, niet gepubliceerd.

De feiten 

Jan komt op het politiebureel aangifte doen van het feit dat zijn vader hem een flink pak slaag heeft gegeven. Hij wordt beschreven als "erg overstuur, huilt en vertoont meerdere rode vlekken en striemen in het aangezicht en de halsstreek". Tijdens het opnemen van de verklaring, en naarmate het verhoor vordert trekken de rode striemen weg. Op het ogenblik van de feiten verblijft de 16 jarige Jan, samen met zijn 13-jarige zusje Mieke en haar 8- en 9 jarige broers Pim en Tim, bij de vader (beklaagde).

Jan beschrijft dat hij na een discussie eerst een duw kreeg en vervolgens een slag in het aangezicht kreeg met de vlakke hand. In totaal kreeg hij zo "ongeveer 5 slagen". Daarna werd hij tegen de muur geduwd en is met het hoofd tegen een rekje gekomen.

De vader probeerde dan vervolgens Jan naar de kelder te krijgen om hem op te sluiten, maar dat mislukte door het verzet van Jan. Vervolgens werd Jan terug in de hoek van de keuken geduwd. Hij werd tegen de vuilzakken geduwd en bij de keel genomen. Er ligt geen medisch attest voor.

Hoger Beroep

De zaak komt voor de rechtbank van eerste aanleg, waarin de moeder optreedt als burgerlijke partij voor Jan en Mieke (die op latere tijdstippen ook hardhandig door de vader werd aangpakt). De rechtbank veroordeelt de vader tot een gevangenisstraf van 4 maanden een een geldboete van 50 euro, voor de slagen en verwondingen die hij Jan heeft toegebracht. De vader wordt wel vrijgesproken ten aanzien van Mieke. De vader tekent beroep aan en de zaak komt voor het Hof van Beroep te Antwerpen.

Jan blijft bij zijn verklaringen tijdens de terechtzitting. De feiten hebben plaats gehad op een ogenblik dat de vader (beklaagde) en de burgerlijke partij (de moeder) al vijf jaar uit de echt gescheiden zijn. Er gold ten aanzien van de kinderen een regeling van co-ouderschap.

Tijdens de terechtzitting van het Hof vertelt de vader dat hij zijn zoon Jan, na een hevige discussie, twee klappen in het aangezicht heeft toegebracht, dit met de vlakke hand. Er was dan nog wat duw en trekwerk. De vader heeft zich dan afgezonderd van zijn zoon om de toestand te laten bekoelen, teneinde escalatie te voorkomen. De vader licht toe dat hij in het verleden het advies bekomen heeft om zich tijdens woordenwisselingen terug te trekken. Blijkbaar stelt Jan zich al vele jaren onbuigzaam op en heeft ondertussen vier verschillende scholen bezocht wegens onhandelbaar gedrag. Dit laatste wordt niet betwist door de verdediging van de burgerlijke partij (moeder).

Gelet op de geringe fysieke sporen zoals vastgesteld door de politie komt de versie van de beklaagde geloofwaardig over. Uit het dossier kon overigens opgemaakt worden dat dochter Mieke eveneens onbuigzaam gedrag vertoont/vertoonde. Ze wordt beschreven als een rebelletje. Haar schoolresultaten zijn slecht. Ze werd op school een week geschorst omdat ze het brandalarm had ingedrukt.

Comité voor de rechten van het kind

Het Comité voor de Rechten van het Kind maakt een onderscheid tussen geweldpleging en discipline en verwerpt geenszins het concept van discipline als onderdeel van de opvoeding. Ouders beschikken over een tuchtigingsrecht. Art. 3 Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens verbiedt de zogenaamde "pedagogische tik" niet zonder meer. Er bestaat in de rechtsleer discussie of de art. 19 en 37 van het Verdrag voor de Rechten van het Kind de "pedagogische tik" verbieden.

Hof van Beroep Antwerpen

De feiten kunnen niet los gezien worden van de concrete thuissituatie bij de vader, die ten tijde van het toebrengen van de slagen en verwondingen, als uit de echt gescheiden ouder, instond voor de opvoeding van vier kinderen, waarbij Jan en Mieke reeds geruime tijd opvoedingsprobleem creëerden. Tijdens de terechtzitting werd door geen enkele partij melding gemaakt van de tussenkomst van de jeugdrechtbank in de concrete opvoedingssituatie van één der kinderen. Het gedrag van een minderjarige kan aanleiding zijn van een prompt optreden van een ouder.

Het Hof oordeelt dat de vader, met de voor handen zijnde gegevens, de grenzen van het toelaatbare en redelijke niet overschreden heeft. Zijn handelswijze was proportioneel in die mate dat de vader terstond na het stellen van het tuchtigingsgedrag zich heeft afgezonderd van de minderjarige teneinde escalatie te voorkomen.

Het gedrag van de vader, komt gelet op de elementen van het vooronderzoek en de behandeling ter terechtzitting gerechtvaardigd over en de vader wordt vrijgesproken.

Mag men onbuigzame kinderen slaan?

Volgens Thommas Hammarberg vormt de "strijd tegen de maatschappelijke en juridische aanvaarding van geweld een fundamenteel element van de strijd van vrouwen voor gelijkheid. Zo is het ook voor kinderen: er bestaat geen meer symbolische uitdrukking van het voortbestaan van het ondergeschikte statuut van kinderen als eigendom, dan de onderstelling van volwassenen dat ze het "recht" en zelfs de "plicht" hebben om kinderen te slaan".

Auteur: Christine Melkebeek, DCI Vlaanderen

Bronnen:

  • Hof van Beroep Antwerpen 13 maart 2012, rolnummer 2011/CO/573, niet gepubliceerd.
  • A. HOEFMANS, I. NIEDLISPACHER, "Het nationaal en internationaal instrumentarium ter bevordering van het verbod op lijfstraffen", TJK 2009/1, 10,11
  • K. DE RYCK, "Het ouderlijke tuchtigingsrecht", TJK 2009/1, 19; B. DE SMET, K. DEKONINCK, "Reflectie: de aanslepende controverse over het ouderlijk kastijdingsrecht", TJK 2009/1, 24,27
  • T. HAMMARBERG, "Standpunt:"Europa evolueert naar een volledig verbod op huiselijk geweld tegenover kinderen", TJK 2009/1,42.


Over Jeugdrecht.be

Jeugdrecht.be is een initiatief van SAM, steunpunt Mens en Samenleving

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid

Contactgegevens:

jeugdrecht@samvzw.be

Copyright Jeugdrecht.be