Jongensbesnijdenis – islamitisch recht – artikel 8 EVRM – children act 1989 - engelse rechtspraak
Rechtspraak 30/09/2016

England and Wales High Court (Family Division) – Family Court Exeter 5 april 2016, nr. [2016]] EWHC 849 (Fam)( Engelse vertaling) , noot M. BERGHMANS, "Is jongensbesnijdenis een "harmful practice"?, TJK 2016/3, 275-284.

​Engelse rechtspraak


De feiten

De vader heeft de dubbele nationaliteit Brits-Algerijns. Hij kwam in 2001 naar Engeland. De moeder,  groeide op in Devon, verhuisde naar Londen en ontmoette de vader in 2006.

Zij bekeerde zich tot de islam voor de geboorte van hun eerste kind. L werd geboren in 2009 en B in 2011. Na de breuk werd een 'restraining order' uitgesproken door een strafrechtbank. Van januari tot augustus 2013 had de vader begeleid contactrecht. In juli 2014 sneed de vader voor de eerste keer de kwestie van besnijdenis aan. 

De vader wou toestemming om zijn kinderen chirurgisch te laten besnijden, onder plaatselijke of algemene verdoving, ook al stemde de moeder daar niet mee in en waren de kinderen nog onbekwaam om toe te stemmen in dergelijke behandeling. De vader erkende dat er geen medische reden was, maar hij wou de strikte vereisten van zijn moslimgeloof naleven.

De moeder zag de besnijdenis als een onnodige medische behandeling die risico's inhield voor de kinderen, zowel op korte als op langere termijn. Zij vroeg om de kinderen in de mogelijkheid te stellen om zelf te beslissen of zij al dan niet de behandeling wilden ondergaan eens zij daartoe bekwaam zijn.
De voogd nodigde de rechtbank uit de verschillende factoren in aanmerking te nemen en af te wegen alvorens te besluiten wat in het belang van het kind is.

De rechter onderzocht eerst het recht met betrekking tot omstandigheden waarin besnijdenis kan worden goedgekeurd door de rechtbank als er geen toestemming is van beide ouders. Volgens de Children Act van 1989 diende zij diverse factoren te onderzoeken. Zij mocht enkel een bevel formuleren als dit de beste keuze was in het belang van de kinderen.

De rechter onderzocht een aantal arresten waaronder een arrest van de Court of Appeal van 1999, Dit arrest stelde als principe dat de Children Act 1989 niet toelaat dat een ouder besnijdenis organiseert zonder de toestemming van de andere ouder. Vervolgens ging de familierechter in op de bevindingen van twee in de zaak aangestelde experten.

De vader stelde dat besnijdenis tot de kern van zijn identiteit als moslim behoorde, net als voor zijn zonen op termijn. Hij en zijn familie zouden zowel sociaal gezien als op geloofsvlak compleet ondersteboven zijn bij een weigering omwille van een beperkt risico bij de ingreep. Hij besprak dit met de moeder, deze was  intussen van  idee veranderd. Hij leerde de kinderen Arabisch en ze volgden les in de islamitische school van de plaatselijke moskee. Hij doet alles wat hij kan om hen vertrouwd te maken met hun religieuze erfenis van de islam, ook al is dit moeilijker in een dorp dan in Londen waar hij veel moslimvrienden heeft. De moskee stelde geen formele vraag of de kinderen besneden waren. De vader stelde zich geen vragen over welke manier van besnijden zou worden gebruikt, zolang het veilig was.

Het standpunt van de moeder was dat de kinderen zelf het recht moeten hebben om te beslissen over wat er met hun lichaam gebeurt, op een ogenblik dat zij voldoende inschattingsvermogen hebben om al de gevolgen af te wegen. Ze vond de procedure niet medisch noodzakelijk. Het is een onomkeerbare en blijvende stap die waarschijnlijk pijn doet. Het is een beslissing die moeder noch vader nu in hun plaats mogen nemen. Moeder heeft oog voor het sterke geloof van de vader en wil de kinderen niet beletten om te delen in zijn geloof terwijl ze bij hem zijn. Zij mogen bidden. Een definitieve ingreep wordt beter uitgesteld tot zij voldoende matuur zijn om zelf te beslissen. Zijzelf voedt hen niet islamitisch op. Moeder noch haar partner belijden enig formeel geloof en de kinderen hebben geen moslimvriendjes op school.

Vroeger had zij inderdaad geen bezwaar tegen besnijdenis, maar had daar toen niet goed over nagedacht. Pas toen moeder niet  meer onder de invloed van vader stond, heeft zij zich terdege geïnformeerd over jongensbesnijdenis.

Moeder wil haar kinderen niet onderwerpen aan pijn, risico of schade ten dienste van een cultuur die niet de hare is. De behandeling houdt meer risico's in dan zij eerder dacht. Zij stelde dat het niet aan haar noch aan de vader is om de keuze voor de kinderen te maken, maar aan henzelf. Ze verbiedt de kinderen niet om te bidden en legt hen uit dat hun vader niet eet tijdens de Ramadan. De vader heeft een strikt geloof, dit houdt meer risico in voor de kinderen dan haar houding ten opzichte van geloof.

Court of appeal

De rechter diende haar besluit te nemen op basis van de factoren van de 'welbevinden checklist' van de Children Act van 1989.

De kinderen zijn al zeer lang het voorwerp van geschillen door het ouderlijk conflict. Dit maakt hen kwetsbaar voor spanningen tussen volwassenen waaraan zij niet zouden mogen blootgesteld worden. Deze moeder zal besnijdenis moeilijk als iets positiefs kunnen voorstellen en de kinderen zullen waarschijnlijk niet begrijpen waarom zij pijn en ongemak moeten hebben, terwijl er geen echte medische reden is voor zulke operatie. De kinderen kunnen zich ook anders voelen dan hun niet-moslim klasgenoten, als zij de enigen zijn die besneden zijn.

Er is geen absolute vereiste is om de kinderen voor de puberteit te besnijden. Vader gaf aan dat zijn ouders het vreemd zouden vinden, maar dat zij hun kleinkinderen niet anders zouden behandelen als zij niet besneden waren. De plaatselijke en Londense moskee zullen de kinderen ook verder toelaten deel te nemen aan het gemeenschappelijk geloofsleven, ook al weten zij niet of zij besneden zijn.

De rechter komt zo na afweging tot een helder besluit. Het gaat om een onomkeerbare ingreep. Er is geen zekerheid dat de jongens moslim willen blijven. Ze zijn nog heel jong en het is niet te voorspellen hoe de verschillende invloeden van hun ouders hun ontwikkeling zal tekenen in de komende jaren. Er zijn steeds beperkte risico's bij de ingreep.

Het is beter voor de kinderen dat de rechtbank op dit moment geen bevel geeft aangaande besnijdenis. Niet omdat zij zich tot volwassenen moeten ontwikkelen als onbesneden moslims: het gaat om een uitstel van de beslissing tot het moment dat de jongens zelf hun eigen individuele keuze kunnen maken, eens zij de maturiteit en het inzicht hebben om de gevolgen en lange termijn effecten van deze ingreep in te schatten. De risico's bij de ingreep nemen niet dermate toe tussen nu en het bereiken van de puberteit.

De rechter bevestigde dat de kinderen het ressort van de rechtbanken van Engeland en Wales niet mogen verlaten en wees het verzoek in verband met de besnijdenis af met als reden dat het niet in hoger belang van de jongens is om deze ingreep nu te ondergaan en tot zij bekwaam zijn in leeftijd en maturiteit om de beslissing zelf te nemen.

Auteur: Min Berghmans, vzw Steunpunt Jeugdhulp

Bronnen: 

  • England and Wales High Court (Family Division) – Family Court Exeter 5 april 2016, nr. [2016]] EWHC 849 (Fam)Engelse vertaling) , noot M. BERGHMANS, "Is jongensbesnijdenis een "harmful practice"?, TJK 2016/3, 275-284.


Over Jeugdrecht.be

Jeugdrecht.be is een initiatief van SAM, steunpunt Mens en Samenleving

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid

Contactgegevens:

jeugdrecht@samvzw.be

Copyright Jeugdrecht.be