Grondwettelijk Hof verwerpt beroepen inzake gehele of gedeeltelijke vernietiging van de vernieuwde GAS-wet van 24 juni 2013
Rechtspraak 28/04/2015

Grondwettelijk Hof 23 april 2015, nr. 44/2015, rolnrs. 5754, 5757, 5776 en 5799.

​De feiten

Eind 2013 stapten de Kinderrechtencoalitie Vlaanderen, de Liga voor Mensenrechten en hun Franstalige tegenhangers de Ligue de droits de l’homme, de vakbonden ACV en ABVV e.a. naar het Grondwettelijk Hof. Een wet die fundamentele rechten en vrijheden schendt. Ze vroegen de gehele of gedeeltelijke vernietiging van de vernieuwde GAS-wet van 24 juni 2013. Deze wet werd quasi unaniem goedgekeurd in het Parlement, ondanks hevig protest van het brede middenveld. Een wet die het toepassingsgebied én het gamma van gemeentelijke administratieve sancties gevoelig heeft uitgebreid.

In deze wet staat geen duidelijke definitie wat overlast betekent. Er is enkel de vage beschrijving in omzendbrief OOP 30bis. Gemeenten kunnen zelf bepalen wat overlast is.

De leeftijd waarop minderjarigen een GAS-boete kunnen krijgen, werd verlaagd naar 14 jaar. Gemeenten kunnen zelf beslissen of ze die leeftijdsverlaging gaan toepassen. 

De geldboete ging naar omhoog: kinderen kunnen sinds 1 januari 2014 een geldboete krijgen tot 175 euro. Een groep die onvermogend is en handelingsonbekwaam. Het GwH heeft in 2002 geoordeeld dat aan minderjarigen enkel maatregelen “bewaring, behoeding en opvoeding” kunnen worden opgelegd. Een grote contradictie met de verhoging van de geldboete. Een geldboete die betaald zal worden door de ouders en aldus geen enkele opvoedkundige meerwaarde heeft.

Gemeenten verenigen de wetgevende, de uitvoerende en rechterlijke macht in zich. De lokale overheid kan immers binnen het GAS-systeem optreden als wetgever, GAS-vaststeller, parket, beslissende instantie, begunstigde ontvanger van de boetes en uitvoerder van de maatregelen. De scheiding der machten komt in het gedrang.

Tevens kan de burgemeester een plaatsverbod opleggen aan minderjarigen. Er wordt bepaald onder welke omstandigheden de burgemeester een plaatsverbod kan opleggen.

Grondwettelijk Hof

Het Grondwettelijk verwijst de beroepen naar de prullenmand, weliswaar in zoverre de nieuwe wet op bepaalde punten geïnterpreteerd wordt zoals de rechters de zaken zien.

Het Grondwettelijk Hof stelt dat het niet aan het Hof is om de opportuniteit van de leeftijdsverlaging of de opvoedkundige waarde van de administratieve sancties te beoordelen. Ook merkt het Hof op dat het niet op alle punten bevoegd is om zich uit te spreken. Zo kan het zich bijvoorbeeld niet buigen over de koninklijke besluiten die de kwalificatie- en onafhankelijkheidsvoorwaarden van de sanctionerend ambtenaar nader bepalen.

Ook wat het plaatsverbod betreft verwerpt het Grondwettelijk Hof de beroepen, maar merkt wel op dat de tekst zo geïnterpreteerd moet worden dat herhaalde inbreuken op het gemeentereglement op zich niet volstaan om over te gaan tot een plaatsverbod. “De burgemeester dient vast te stellen dat die herhaalde inbreuken de openbare orde verstoren of overlast veroorzaken”.

GAS voor minderjarigen, een slechte zaak

Het toepassen van de GAS-wetgeving op minderjarigen blijft een slechte zaak. Ze kadert in een groeiende maatschappelijke intolerantie ten aanzien van kinderen en jongeren, een toenemende securisering van de samenleving en een focus op het bestrijden van overlast op korte termijn. Een individuele aanpak van overlastveroorzakers wordt in de huidige praktijk verkozen boven het onderzoeken en aanpakken van oorzaken die aan de basis van het gedrag van een groep liggen, zoals maatschappelijke achterstand, gebrek aan vrijetijdsbesteding, openbare ruimte, etc. Ook van participatie is weinig sprake: jongeren worden zelden betrokken bij de definitie van het probleem. Men vertrekt fundamenteel vanuit een visie dat iedere jongere een mogelijk probleem vormt. Hopelijk gaan politici en gemeentes een positievere houding aannemen ten aanzien van kinderen en jongeren en wordt er gezocht naar constructievere maatregelen dan de GAS.

Auteur: Christine Melkebeek, vicevoorzitter Kinderrechtencoalitie Vlaanderen

Bronnen:

Dit arrest zal geannoteerd worden door dhr. F. Vroman, substituut procureur-generaal te Gent, in TJK 2015/03.


Over Jeugdrecht.be

Jeugdrecht.be is een initiatief van SAM, steunpunt Mens en Samenleving

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid

Contactgegevens:

jeugdrecht@samvzw.be

Copyright Jeugdrecht.be