Beroepsgeheim

Hulpverleners zijn gebonden door het beroepsgeheim. Dat roept soms vragen op. Wat houdt beroepsgeheim in? Wat is het verschil tussen gezamenlijk en gedeeld beroepsgeheim? Wie mag ik wanneer welke informatie doorgeven?

​Wat is beroep​​​​sgeheim?

De basis voor het beroepsgeheim vind je in artikel 458Sw. Het eerste en belangrijkste onderdeel van het beroepsgeheim is de zwijgplicht. Wie in een vertrouwelijke relatie staat ten opzichte van een hulpvrager, zal de informatie die hij of zij te weten komt, geheim moeten houden. Deze zwijgplicht is eeuwenoud.  Ze vindt haar basis in de overweging dat een hulpvrager zijn verhaal aan jou moet kunnen toevertrouwen om geholpen te worden, dat jij als hulpverlener weet dat je er niet op aangesproken mag worden en algemeen dat men vertrouwen behoudt in de gehele hulpverlening want zonder beroepsgeheim zou de drempel om naar hulpverlening toe te stappen soms nog hoger zijn. 

Het beroepsgeheim betekent dat je de vertrouwelijke informatie niet zomaar mag doorgeven aan anderen (zwijgplicht). Je kan eigenlijk enkel spreken wanneer bepaalde voorwaarden voldaan zijn. Soms moet je dan spreken (spreekplicht), soms mag je dan spreken (spreekrecht/zwijgrecht). Als je mag spreken volgt nog de afweging of je wil spreken en welke informatie je wil geven. 

Niet iedereen heeft beroepsgeheim, toch moeten ook andere mensen discreet met geheimen omgaan. Sommigen hebben geen beroepsgeheim maar wel een discretieplicht of ambtsgeheim. Zij kunnen dit echter niet ten opzichte van iedereen inroepen bv. niet ten opzichte van de politie, de leidinggevenden, de rechter,…. Anderen zijn ook daar niet door gebonden, maar respect voor je medemens maakt dat je altijd discreet met informatie omgaat.


Welke informatie valt​​ onder het beroepsgeheim

Het moet gaan over een 'geheim' en niet over dingen die algemeen bekend zijn. De vertrouwelijke informatie moet je toevertrouwd zijn of je hebt ze zelf vastgesteld of bv. vernomen in een dossier. Je kreeg de informatie net omdat je een speciale positie hebt, vanuit je 'staat of beroep'.


Wie heeft beroepsg​​eheim

Vooraleer je kan zeggen dat je beroepsgeheim hebt, moet je goed nagaan of dat inderdaad wel zo is.  

Het art 458 SW legt aan een brede groep mensen een zwijgplicht op. Het gaat, naast de medische beroepsbeoefenaars, om "alle andere personen die uit hoofde van hun staat of beroep kennis dragen van geheimen die hun zijn toevertrouwd". Dit zijn wat men noemt 'noodzakelijke vertrouwensfiguren', personen die hun functie niet kunnen vervullen als ze niet in alle vertrouwelijkheid kunnen werken en principiële geheimhouding kunnen garanderen.

Mensen die niet omwille van een specifieke, maatschappelijk relevante, vertrouwelijke taak of functie in vertrouwen worden genomen, zoals boezemvrienden, leerkrachten, behoren niet tot de categorie van strafrechtelijk verplichte geheimhouders. Zij hebben dus geen beroepsgeheim.


Hoe kan je nagaan of je bero​​​epsgeheim hebt? 

  • Werk je in een beroep opgesomd in artikel 458bis SW?

  • Is er een andere regelgeving bv. decreet Integrale Jeugdhulp die bepaalt dat je beroepsgeheim draagt?

  • Is er een beroepsgeheim van toepassing op iedereen of bepaalde personeelsleden werkende in je sector? 

  • Is er rechtspraak die erkent dat er een beroepsgeheim aan je functie gekoppeld is? 

Vaak is het niet gemakkelijk om zelf een antwoord op die vragen te vinden. Bespreek het met je leidinggevende of stel de vraag binnen je sector of aan een expert. 

Enkele voorbeelden

  • Hulpverleners binnen de Integrale Jeugdhulp hebben beroepsgeheim op basis van het Decreet Integrale Jeugdhulp. Ook pleegouders dragen beroepsgeheim.

  • Onderhoudspersoneel in de bijzondere Jeugdbijstand heeft beroepsgeheim op basis van het Decreet BJB.

  • Stagiaires, vrijwilligers die medewerking verlenen aan de uitvoering van de jeugdhulpverlening dragen beroepsgeheim.

  • Jeugdwerkers dragen in principe geen beroepsgeheim. Zij zijn wel gebonden door een discretieplicht.

  • Leerkrachten en vertrouwensleerkrachten dragen geen beroepsgeheim maar wel een discretieplicht.

  • Een vertrouwenspersoon, een deelnemer aan een cliëntoverleg of bemiddeling binnen de Integrale Jeugdhulp zal door zijn medewerking aan de jeugdhulpverlening beroepsgeheim dragen voor de informatie die hij binnen dat kader verneemt. 

Let wel!

Als je geen beroepsgeheim hebt, ben je mogelijk wel gebonden door een discretieplicht. Bovendien moet je steeds met respect omgaan met de informatie die je van anderen toevertrouwd krijgt.


Meer informatie vind je ook hier : www.kennisplein.be (thema: beroepsgeheim)

 

Over Jeugdrecht.be

Jeugdrecht.be is een initiatief van Steunpunt Jeugdhulp en Steunpunt Algemeen Welzijnswerk

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid

Contactgegevens:

info@jeugdrecht.be

Copyright Jeugdrecht.be