België kiest opnieuw voor de opsluiting van gezinnen met kinderen die illegaal in het land verblijven
Rechtspraak 24/04/2014

GwH 19 december 2013, arrestnr. 166/2013, rolnr. 5468

​In zijn arrest van 19 december 2013 heeft het Grondwettelijk Hof zich uitgesproken over de wettelijkheid van artikel 74/9 van de wet van 15 december 1980 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen (hierna Vreemdelingenwet) dat artikel maakt de opsluiting van kinderen wier ouders illegaal op ons grondgebied verblijven mogelijk. De uitspraak kwam er op basis van het verzoek tot vernietiging ingediend door verschillende mensenrechtenorganisatie gespecialiseerd in kinderrechten.

Artikel 74/9 Vreemdelingenwet werd ingevoegd door artikel 2 van de wet van 16 november 2011 inzake het verbod op het opsluiten van kinderen in gesloten centra.
In tegenstelling tot wat de titel laat vermoeden, maakt artikel 74/9 Vreemdelingenwet net de opsluiting van kinderen wier ouders illegaal op ons grondgebied verblijven, mogelijk.

Hierbij dient als kanttekening te worden gemaakt dat artikel 74/9 Vreemdelingenwet slechts kinderen betreft die in België begeleid zijn. Het gaat dus niet om niet-begeleide minderjarige kinderen maar enkel kinderen wier ouders geen verblijfsrecht in België hebben. Het Grondwettelijk Hof verwierp het beroep tot vernietiging.

HOE LANG MAG EEN KIND WORDEN OPGESLOTEN?

Het arrest brengt ons de verduidelijking dat in alle omstandigheden waarin een kind zou worden opgesloten, in een woonunit of in gesloten centrum, dezelfde voorwaarden dienen te worden toegepast: het dient voor een zo kort mogelijke periode te zijn en in een plaats aangepast aan de noden van de kinderen.
Bijzonder problematisch is het feit dat deze twee hoofdvoorwaarden nergens zijn gedefinieerd.

Hoe lang mag een kind worden opgesloten? Wordt de duur van de “zo kort mogelijke periode” bepaald in functie van de werkprestaties van de Dienst Vreemdelingenzaken of in functie van adviezen van experts in de geneeskunde en jeugdzorg?

Hoewel artikel 74/9 Vreemdelingenwet ons geen antwoord biedt, blijken de Parlementaire Werkzaamheden ons een begin van verontrustend antwoord te geven: “In de slotfase kan de minister concluderen dat de overeenkomst werd geschonden, indien de afgewezen asielzoekers zich onttrekken aan de op hen toepasselijke dwangmaatregelen. Daaruit volgt dat kan worden overwogen hen in een gesloten opvangcentrum onder te brengen (zelfs als het om gezinnen met kinderen gaat) maar dan wel voor een korte tijd en met dien verstande dat wordt voorzien in infrastructuur die aan de behoeften van het kind tegemoet komt. De Dienst Vreemdelingenzaken moet evenwel over voldoende tijd beschikken om hun repatriëring te regelen.”

“AANGEPAST AAN DE NODEN VAN HET KIND”

Het tweede criterium “aangepast aan de noden van het kind” wordt voor het ogenblik ook nergens gedefinieerd. Dergelijke vage noties leiden tot rechtsonzekerheid.

De vraag is immers hoe de beslissingen tot opsluiting zullen worden gemotiveerd, hoe de raadkamers artikel 74/9 Vreemdelingenwet zullen toepassen en welke controle we kunnen verwachten.

De raadkamers zullen moeten overgaan tot een controle van de opportuniteit en proportionaliteit van een opsluiting, wat zij voorlopig weigeren te doen.

GEVOLGEN OPSLUITING VAN KINDEREN

In het verzoekschrift strekkende tot vernietiging werden voorts verschillende rapporten neergelegd betreffende de gevolgen van een opsluiting van kinderen, onder andere van Amnesty International, het Kinderrechtencommissariaat en van de Parlementaire Assemblée van de Raad van Europa. Alle experts waren het erover eens dat de opsluiting een onherstelbare psychologische schade bij kinderen veroorzaakt. Hoewel deze rapporten ook in het Parlement werden besproken, heeft de Belgische Staat gekozen om de efficiëntie van haar migratiebeleid voorop te stellen en op een onevenredige wijze kinderen hiervoor te laten boeten.

WORDT HET BELANG VAN HET KIND IN ACHT GENOMEN?

Kan er dan sprake zijn van inachtneming van het hoger belang van de kinderen zoals wordt bepaald in artikel 22bis Grondwet en artikel 3 van het Kinderrechtenverdrag.

Wij menen van niet. Reeds in de zaak Nunez heeft het Europees Hof duidelijk gesteld dat het belang van een kind steeds in evenwicht moet staan tegenover het migratiebeleid van de lidstaten.

Artikel 74/9 Vreemdelingenwet geeft opnieuw de mogelijkheid aan de Dienst Vreemdelingenzaken om kinderen op te sluiten enkel en alleen omwille van de handelingen van hun ouders: omdat zij hier illegaal verblijven, omdat zij allesbehalve terug willen naar hun land van hun herkomst, om hun kinderen een kans op een menswaardig leven te geven.

Wat artikel 74/9 Vreemdelingwet in geen geval garandeert is dat de Dienst Vreemdelingenzaken aandacht zal besteden aan de kinderen die hier met hun ouders illegaal verblijven. Er wordt immers noch door de asielinstanties noch door de Dienst Vreemdelingenzaken enige aandacht besteed aan het lot van de kinderen ingeval van terugkeer naar hun herkomstland. Omdat de kinderen begeleid zijn, moeten zij het lot volgen van hun ouders. Zij worden dus niet gehoord door de asielinstanties: de asielinstanties weigeren te onderzoeken welke risico’s de kinderen specifiek lopen ingeval van terugkeer en dit mondt dan uit in een weigeringsbeslissing, waarop de Dienst Vreemdelingenzaken automatisch een bevel aan het gezin betekent om het grondgebied te verlaten.

Artikel 74/9 Vreemdelingwet vermeldt nergens het hoger belang van het kind als overweging en plaatst zich in dezelfde lijn.

Op het ogenblik dat er een beslissing tot vasthouding wordt genomen zullen de instanties aandacht besteden aan de kinderen, doch dit is te laat en onvoldoende gezien de asielinstanties en de Dienst Vreemdelingenzaken blijven weigeren het hoger belang van de begeleide minderjarige kinderen in overweging te nemen.

Bronnen:


Over Jeugdrecht.be

Jeugdrecht.be is een initiatief van SAM, steunpunt Mens en Samenleving

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid

Contactgegevens:

jeugdrecht@samvzw.be

Copyright Jeugdrecht.be