Divers groepje mensen steekt koppen bij elkaar
Sociaal netwerk versterken
Werken met en aan netwerken is een essentieel onderdeel van krachtgericht werken. Losgekoppeld van elkaar verliezen ze aan kracht.
Facebook Twitter GooglePlus LinkedIn
Outreachend werken
verwijder uit Mijn kennisplein
Voeg toe aan Mijn kennisplein

Sociale netwerken geven kracht

'Werken met netwerken' is geen techniek of hulpmiddel, maar werken aan de basis van een (veer)krachtig en gelukkig leven. Als mens staan we steeds in contact (positief en negatief) met anderen. Kwaliteitsvolle relaties en verbondenheid helpen mensen evolueren en vormen als het ware de potgrond waarin mensen groeien.

In Vlaanderen is het professionele ondersteuningsaanbod stevig uitgebouwd. De beschikbaarheid en de toegankelijkheid ervan moet gewaarborgd blijven. Maar enkel daarop beroepen, heeft ook een schaduwzijde. Wat als de vertrouwde hulpverlener van werk verandert? Of op vakantie gaat? Wat doe je met een vraag die niet kan wachten tot het kantoor weer opengaat?  Het formele aanbod biedt ook niet altijd een antwoord op ‘kleine’ noden die wel het cement vormen “om het huis recht te houden”. Wie is er bereid de zolder eens een grondige opknapbeurt te geven, wie kan helpen bij het boodschappen doen, wie wil wel’s koken of waar kunnen de kinderen wat vaker gaan logeren?  Het is maar een kleine greep uit ogenschijnlijk onbenullige zaken die een wereld van verschil kunnen maken. 

Daarom is de rol van het sociale netwerk zo belangrijk. Zij zijn het vangnet en klankbord in situaties zoals deze. Maar hun kracht reikt nog een stuk verder.  Hoe zorg je ervoor dat de ondersteuning echt aansluit bij de leefwereld van de hulpvrager?  Hoe vermijd je dat mensen te afhankelijk worden van hulpverlening?  Hoe zorg je er voor dat mensen elkaar versterken en de veerkracht vergroot zodat ze zelf hun leven in de gewenste richting kunnen sturen?  

Een betrokken omgevingscontext, een sociaal netwerk dat 'meedoet' biedt de grootste garantie op duurzame verandering en grotere levenskwaliteit. Hoe vitaler je netwerk, hoe groter de kans dat je de problemen die je in je leven tegenkomt, ook de baas kan.   

Werken met netwerken als 'samenlevingsnoodzaak'

Onze samenleving wordt gekenmerkt door verstedelijking, superdiversiteit en individualisering. Dit creëert nieuwe kwetsbaarheden. Er bestaat een rechtstreekse link tussen eenzaamheid, armoede en uitsluiting.  Om iedereen 'mee aan boord' te houden, moeten we meer dan ooit actief inzetten op werken aan verbinding, zeker bij de meest kwetsbaren.  Niet nostalgisch, maar toekomst- en doelgericht. Met het oog op meer ‘kwaliteit van leven’, op weer greep krijgen op het eigen leven en erbij horen.  Een netwerk als vangnet én als trampoline. Het is niet de bedoeling dat mensen van de ene afhankelijkheid (hulpverlening) in de andere (sociale netwerk) vervallen. Het gaat om het werken aan de opbouw van veerkracht en eigen mogelijkheden om zelf weer verantwoordelijkheden op te nemen.

Werken met netwerken als 'beleidsnoodzaak'?

De betaalbaarheid en effectiviteit van zorg en welzijn staat onder druk. Daarom doet het beleid meer en meer een beroep op burgers en hun netwerk om een steentje bij te dragen. De achterliggende gedachte is dat hoe meer het netwerk opneemt, hoe minder er beroep gedaan moet worden op professionele ondersteuning. 

Deze gedachte heeft zijn weerslag gekregen in verschillende sectorale beleidsplannen. Maar in de praktijk blijkt dat niet aan alle randvoorwaarden voldaan is om dit ook echt te realiseren. Werken met netwerken vraagt bijvoorbeeld op de korte termijn juist een grotere (tijds-)investering van de aanbieder. Bovendien laten problemen van armoede, uitlsuiting en sociale ongelijkheid zich niet louter vertalen in de vraag naar warme relaties, meer sociale zorg, eigen kracht en vrijwillig engagement. Goed begrepen vermaatschappelijking moet geflankeerd blijven door een onverminderde structurele kijk en uitgebouwd aanbod.

Drempels in de praktijk

Vanuit een krachtgerichte visie en mits de nodige structurele omkadering klinkt de herwonnen aandacht voor het sociaal netwerk mooi. Toch loopt het in de praktijk zelden van een leien dakje. Er zijn heel wat drempels, zowel bij hulpverleners als bij cliënten, om voluit in te zetten op de kracht van het sociaal netwerk.

Zo beschikt niet iedere burger over een (krachtig) netwerk waarop hij of zij voor ondersteuning kan - of wil- rekenen. Of hulpverleners missen praktische handvatten om er mee aan de slag te gaan.  Daarnaast vraagt  krachtgericht werken met cliënten een krachtgerichte omkadering vanuit de organisatie én beleid.  

Kortom, krachtgericht werken aan sociale netwerken vraagt inzet op cliënt-, organisatie- en beleidsniveau.

Kristin Nuyts
SAM, steunpunt Mens en Samenleving
Logo SAM vzw

Gerelateerde activiteiten

Gerelateerd nieuws

Thema's

Alle thema's