Onze missie en visie print
Het Steunpunt Algemeen Welzijnswerk is een Vlaams kennis- en expertisecentrum, dat de praktijk- en beleidsontwikkeling van sociaal werk ondersteunt en stimuleert.

Steunpunt Algemeen Welzijnswerk 

Dit is onze missie:

"We zetten onze schouders onder een krachtig en professioneel sociaal werk in Vlaanderen. Dit doen we door visievorming, kennisdeling en de ontwikkeling van competenties en methodieken. Ons referentiepunt is de praktijk van het sociaal werk zoals die vorm gegeven wordt door sociaal werkers en hun cliënten, in hun formele en informele netwerken. Vanuit die praktijk maken we verbinding met onderzoek, organisatie- en samenwerkingsvormen, het overheidsbeleid en het brede maatschappelijk draagvlak. Zo leveren we een bijdrage tot de emancipatie van maatschappelijk kwetsbare mensen."​ 

Voor een krachtig sociaal werk

Sociale problemen worden steeds complexer en het sociaal werk[1] zoekt vaker naar antwoorden in een bredere maatschappelijke context.

We kiezen daarom voor een krachtig sociaal werk[2]. Voor een praktijk met een verbindende functie, met kennis van het 'dagelijks leven', in en met de leefomgeving van kwetsbare mensen. Sociaal werk dat bedreven en gedreven is in het ondersteunen van de eigen kracht van mensen en het bouwen aan sociale netwerken. Voor een geëngageerde en aanklampende praktijk die mensen verbindt met elkaar, met de hulpbronnen uit hun directe leefomgeving en met hun basisrechten in de bredere samenleving. Krachtig sociaal werk zoekt antwoorden in de samenleving en draagt daardoor bij aan een goed begrepen vermaatschappelijking van de zorg. Als generalist, 'expert van het dagelijks leven', met zicht op alle levensdomeinen, is deze sociaal werker de reisgezel van kwetsbare mensen in hun tocht door de zorg en maatschappelijke instellingen. Vanuit een brede kijk op de oorzaken van onwelzijn en de kansen op welzijnswinst, bouwt dit krachtig sociaal werk aan structurele veranderingen.

We onderschrijven de kernwaarden van het sociaal werk, gebaseerd op drie ethische pijlers: sociale grondrechten, wederkerige zorg en zelfbeschikking.

Vanuit de ethiek van sociale grondrechten komen we op voor gelijke kansen en grondrechten: recht op arbeid en vrije beroepskeuze; recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en sociale, geneeskundige en juridische bijstand; recht op behoorlijke huisvesting; recht op bescherming van een gezond leefmilieu; en recht op culturele en maatschappelijke ontplooiing. Deze grondrechten komen iedereen toe, ongeacht sociale klasse, afkomst, geslacht, overtuiging of persoonlijke inspanning.

Verantwoordelijkheid, 'ontschuldigen', solidariteit, gelijkwaardigheid en betrokkenheid zijn kernwaarden in een wederkerige zorgethiek. De relationele zorg en solidariteit zijn een onmisbare bron van persoonlijke groei en versterking van het sociale weefsel.

Vrijheid, autonomie en zelfbeschikking zijn kernwaarden binnen de individuele bestaansethiek. Mensen moeten individuele keuzes kunnen maken, met respect voor diversiteit en pluralisme.

Deze kernwaarden van sociaal werk krijgen concreet vorm in de praktijk van de sociaal werker, die vanuit de passie voor zijn vak anderen inspireert en creatief is, zichtbaar en aanspreekbaar is, zich beweegt in verschillende leefwerelden, netwerken versterkt en verbindt, anticipeert op veranderingen en burgers in beweging brengt.

We dragen deze waarden uit in onze samenwerking met anderen en in de manier waarop wij onze organisatie uitbouwen.​

​Met een aanbod van kennisdeling, praktijk- en beleidsontwikkeling

Als bovenlokaal steunpunt ontwikkelen we een samenhangend aanbod op drie pijlers: kennisdeling, praktijkontwikkeling en beleidsontwikkeling.

Kennisdeling​​​

We faciliteren en bevorderen het delen van kennis en expertise over sociaal werk en sociale problemen. Dit doen we met de 4 V's: Verzamelen, Verbinden, Verrijken en Verspreiden.

We waarderen 'kennis' in al zijn vormen en uitingen: zowel het 'weten' als het 'doen'; zowel methodieken als beleving en ethiek; zowel beleidskennis als inspirerende praktijken. We organiseren kennisdeling in alle richtingen, zowel door kennis aan te bieden als door het organiseren van kenniskringen en uitwisseling.

Sociale professionals, organisaties en overheden kunnen bij ons terecht met elke vraag die relevant is voor de praktijk van sociaal werk. Dit kan gaan over een vraag naar informatie en documentatie, adviesverlening en consult, maatwerk voor studiedagen en gastcolleges (workshops, key note speakers, expertise-inbreng,…).

Praktijkontwikkeling

In samenwerking met cliënten, praktijkwerkers, hun leidinggevenden, opleidings- en onderzoeksinstellingen en beleidsmakers, innoveren we de praktijk van het sociaal werk. We doen dit door co-creatieve processen op te zetten, gericht op het ontwikkelen van visies, concepten en handelingskaders voor sociaal werkers. Dit concretiseren we in publicaties, leerprocessen en procesbegeleiding. Inzetten op praktijkinnovatie betekent zoeken naar verdieping, vernieuwing en verandering van de actuele praktijk met de bedoeling deze voortdurend te versterken.

Beleidsontwikkeling

We nemen verantwoordelijkheid op in de beleidsuitvoering door beleidskeuzes en regelgeving te vertalen en om te zetten naar de dagelijkse praktijk.

Tegelijk putten we uit die praktijk ervaringen en ideeën die kunnen leiden naar nieuwe beleidsontwikkelingen. We capteren ook signalen uit de praktijk van sociaal werk, waarmee we een meer structurele aanpak van welzijnsproblemen gedocumenteerd bepleiten.

​Inhoudelijke speerpunten

De komende jaren zetten we prioritair in op de volgende uitdagingen voor het sociaal werk:

  • Het hanteren van een professioneel onderbouwde systematiek, die eigen is aan het sociaal werk: van de eerste cliëntcontacten tot het doelgericht begeleiden en het voeden van structurele aanpak.

  • Het ontwikkelen van een krachtgerichte en outeachende praktijk, met het oog op een meer maatschappijgerichte aanpak van de problemen van kwetsbare groepen.

  • De proactieve inschakeling van nieuwe media in de praktijk van het sociaal werk.

  • De omgang met beroepsethische aspecten van het sociaal werk.

  • Het werken aan innovaties in de aanpak van de problematiek van thuisloosheid, onder meer door woongerichte oplossingen te ontwikkelen.

  • Een preventieve en welzijnsgerichte aanpak van alle fenomenen van geweld en misbruik, met een herstelgericht perspectief voor slachtoffers en plegers.

  • Een welzijnsgerichte bijdrage tot de strafuitvoering en detentie.

​​Werken aan verbinding

Sociale professionals en kwetsbare burgers geven elke dag vorm aan deze praktijk van sociaal werk. Verschillende factoren hebben daarop een impact: de motivatie, het engagement en de mogelijkheden van de mensen en hun directe omgeving; de houding en competenties van de professionele werkers; de beoogde effecten van de methodieken en interventies; de wijze waarop de hulp georganiseerd is; de keuzes van beleidsmakers en de verwachtingen van de samenleving.

We gaan aan de slag in, voor en met het brede werkveld. We brengen de perspectieven van cliënten, werkers, organisaties, onderzoek, beleid en samenleving in beeld en in verbinding met elkaar. Samen zoeken we naar innoverende en effectieve antwoorden op vragen en behoeften en werken we aan een kwalitatieve verdieping en vernieuwing van de praktijk. Zo bouwen we mee aan een sterke praktijk van het sociaal werk. We verantwoorden ons handelen vanuit de positie van cliënten en praktijkwerkers.

We doen recht aan het cliëntperspectief, door individuele cliënten en cliëntgroepen (gebruikersorganisaties, cliëntenorganisaties, zelfhulpgroepen, ervaringsdeskundigen, armoedeverenigingen) bij onze activiteiten te betrekken, als partner in de ontwikkeling en innovatie van de praktijk en beleid.

Sociale professionals zijn de eindgebruikers van onze producten en diensten en onze partners in de ontwikkeling ervan. Dit zijn de sociaal werkers en bij uitbreiding elke professional die in het kader van zijn beroepsuitoefening contact heeft met de doelgroepen van het sociaal werk. Onze producten en diensten zijn ontwikkeld in en getoetst aan hun dagelijkse praktijk en worden door hen ervaren als inspirerend, innovatief en aantrekkelijk. We spelen in op vragen en behoeften uit de praktijk en dagen die praktijk ook uit om zichzelf te vernieuwen.

Publieke en private organisaties kunnen eindgebruiker, opdrachtgever en partner zijn. We richten ons in eerste instantie tot de actoren in het brede welzijns- en zorglandschap: sociale ondernemingen (CAW's en andere), OCMW's, sociale huisvestingsmaatschappijen, enz. Daarnaast werken we samen met coöperatieven, stichtingen en foundations. Ook commerciële organisaties kunnen, binnen de lijnen van onze missie en kernwaarden, partners, opdrachtgevers of eindgebruikers zijn van onze producten en diensten.

Opleidings- en onderzoeksinstellingen (hogescholen en universiteiten) wapenen het sociaal werk  in de zoektocht naar antwoorden op sociale vraagstukken. We leggen verbindingen tussen onderzoek en werkveld, door relevante gegevens aan te leveren, onderzoek te initiëren en te koppelen aan praktijkontwikkeling. We verbinden de praktijkontwikkeling in het werkveld met de opleidingsprogramma's voor toekomstige sociaal werkers.

De Vlaamse overheid (Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin) is onze hoofdopdrachtgever en subsidiant. We spelen een actieve rol in de beleidsontwikkeling en -uitvoering, door beleidskeuzes te vertalen naar de praktijk en door vanuit die praktijk beleidsvoorstellen uit te werken. Onze rol is duidelijk onderscheiden van de (sectorale) belangenbehartiging en vertegenwoordiging, waarvoor sociale ondernemingen en hun koepels verantwoordelijk zijn.

We betrekken ook andere centrale en lokale overheden bij onze werking, in het perspectief van vermaatschappelijking en lokale netwerken.

​Werken aan verandering

De samenleving verandert in snel tempo, zo ook het werkterrein van de sociaal werker. Binnen dit sterk evoluerend veld willen we een 'change agent'[3] zijn, een katalysator voor verandering. We vertrekken daarvoor van een duidelijke visie en we kunnen die helder overbrengen op anderen. Dat stelt ons in de mogelijkheid om de krachten en het potentieel in mensen aan te boren en samen met hen op zoek te gaan naar manieren om aan gemeenschappelijke doelen te werken.

Om tot een duurzame en betekenisvolle verandering te komen, investeren we in het creëren van draagvlak en houden we rekening met ieders tempo in een veranderingsproces. Met geduld én volharding zorgen we ervoor dat mensen in beweging komen en in beweging blijven en waar nodig helpen we hen over drempels heen.

We pakken in de praktijk van het sociaal werk problemen en vraagstukken concreet aan. Niet door een werkwijze voor te schrijven, maar wel door een reflectief kader aan te reiken voor praktijkontwikkeling. Dit versterkt de binding met en het eigenaarschap van nieuwe praktijken en vergroot de kans op een duurzame verandering. Als steunpunt zijn we 'responsief', we verbinden formele met informele kennis en expertise en we gaan in op de behoeften en gevoeligheden van praktijkwerkers.

In ons veranderingswerk bouwen we aan sterke relaties met onze stakeholders, gebaseerd op wederzijds vertrouwen en verantwoordelijkheid voor zichtbare en bruikbare resultaten.

​In samenwerking en co-creatie

Vanuit ons helikopterperspectief op het Vlaamse niveau hebben we een overzicht van de evoluties in praktijk, beleid en onderzoek, intersectorale samenwerking en ontwikkelingen in het buitenland. We benutten optimaal de meerwaarde van deze positie.

Sociaal werk haalt zijn slagkracht uit de samenwerkingsverbanden met vele partners en maatschappelijke instellingen. Daarom zetten we ook stappen naar een bundeling van expertise in sectoroverstijgende en intersectorale verbanden, door een verregaande samenwerking met andere steunpunten.[4]

In onze werkprocessen hanteren we de projectmethode, gebaseerd op co-creatie. Co-creatieve werkprocessen verhogen motivatie en engagement, verbeteren de kwaliteit van processen én producten, met een gedeelde verantwoordelijkheid en een grotere tevredenheid van de betrokkenen[5]. Co-creëren zorgt voor intrinsieke motivatie en geeft energie en goesting. Samenwerking en creativiteit zijn de pijlers van co-creatief ontwikkelen. Creativiteit berust op expertise, mentale ruimte en een intrinsieke motivatie om een probleem of vraagstuk te willen oplossen. Samenwerking vraagt eensgezindheid over de gestelde doelen en de manier waarop die best bereikt kunnen worden.

We maken er een punt van om burgers, cliënten en praktijkwerkers actief te betrekken in elk proces van praktijkontwikkeling, van de voorbereiding tot de evaluatie. Op gezette tijden en in functie van het cliënt- en praktijkperspectief betrekken we onderzoekers en beleidsmakers in het co-creatieproces. Op die manier garanderen we dat onze producten en processen praktijk- en cliëntgericht zijn en dus kwaliteitsvol en bruikbaar.

Berchem-Antwerpen, november 2014

[1] We knopen aan bij de definitie van de International Federation of Social Work: "Social work is a practice-based profession and an academic discipline that promotes social change and development, social cohesion, and the empowerment and liberation of people. Principles of social justice, human rights, collective responsibility and respect for diversities are central to social work. Underpinned by theories of social work, social sciences, humanities and indigenous knowledges, social work engages people and structures to address life challenges and enhance wellbeing."

[2] Geïnspireerd door Koen Hermans, presentatie op studievoormiddag 'Samenwerken aan rechtstreeks toegankelijke hulp' - 19 juni 2012

[3] Geïnspireerd op George Couros: '5 Characteristics of a Change Agent'

[4] In oktober 2014 lanceerden we samen met het Steunpunt Jeugdhulp en het Steunpunt ExpertiseNetwerken een oproep voor een 'open consortium' van steunpunten in het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin. Samen met deze steunpunten werken we aan een gemeenschappelijk digitaal 'kennisplein' (www.kennisplein.be)

[5] Ramaswamy, V. & Gouillart, F. (2010). The Power of Co-Creation. New York: Free Press.

LinkedIn Twitter Facebook Googleplus
Steunpunt Algemeen Welzijnswerk
ludo.serrien@steunpunt.be

Partners kennisplein.be

Sen Logo saw Logo SJH logo Mentalis Logo

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid

vlaanderen Logo

Like ons op

Facebook Logo