Cover Kwartiermaken
Kwartiermaken
Kwartiermaken richt zich op mensen die door kwetsbaarheid of een beperking te maken hebben met uitsluiting. Het doel is hen succesvol te laten deelnemen aan de samenleving.
Facebook Twitter GooglePlus LinkedIn
 
verwijder uit Mijn kennisplein
Voeg toe aan Mijn kennisplein
inclusie; community building
De aanpak is enerzijds gericht op het bevorderen van een samenleving waarin meer mogelijkheden voor de doelgroep ontstaan. Anderzijds onderzoekt een kwartiermaker met mensen uit de doelgroep hoe zij (weer) aan de samenleving kunnen deelnemen.

Deelnemers zijn in evaluaties over het algemeen positief tot zeer positief. Zij stellen het op prijs dat hun wereld letterlijk en figuurlijk wordt verruimd. Professionals zijn positief over de praktische toepasbaarheid en de brugfunctie van de methode. Wel ervaren zij Kwartiermaken als een intensieve methode die veel van hen vergt.

Doel

Het doel van de methode Kwartiermaken is succesvolle integratie in de samenleving van mensen die op basis van kwetsbaarheid of een beperking met mechanismen van uitsluiting kampen. Kwartiermaken onderscheidt de volgende twee subdoelen.

  1. Werken aan het bevorderen van een samenleving waarin (meer) mogelijkheden ontstaan voor de doelgroep (Kal, 2001).
  2. Met mensen uit de doelgroep onderzoeken hoe zij (weer) aan de samenleving kunnen deelnemen.

Doelgroep

Mensen die met uitsluiting kampen vormen het startpunt van Kwartiermaken. Tegelijkertijd richt Kwartiermaken zich op de samenleving die zich voor deze mensen moet open stellen. Zowel de kwetsbare burger als de samenleving (burgers, instanties, overheden) behoren dus tot de doelgroep.

Aanpak

Vaak wordt Kwartiermaken als methode in projectvorm uitgevoerd. Per project kan de aanpak sterk verschillen, afhankelijk van de gekozen doelen en het budget. Een aantal van de kenmerkende activiteiten die telkens van toepassing zijn, wordt hier omschreven.

  1. In kaart brengen van wensen en behoeften van de kwetsbare doelgroep.
  2. Draagvlak organiseren in betrokken organisaties of samenlevingsverbanden voor deelname van de kwetsbare doelgroep.
  3. Een Kwartiermaker wordt aangesteld als projectaanjager.
  4. Concrete activiteiten worden vormgegeven die inclusie agenderen en mogelijk maken.
  5. Zoeken naar duurzame samenwerkingsverbanden om de gastvrijheid te verankeren. Bij Kwartiermaken wordt gebruik gemaakt van zeer uiteenlopende werkvormen waaronder: Maatje ter plekke, multiloogbijeenkomsten, normatieve professionaliteit, kwartiermaakfestivals, Vriendendiensten en werkconferenties.

​Onderbouwing

Begin jaren tachtig kwam de stroming van ‘de vermaatschappelijking van de zorg’ (of van de deïnstitutionalisering) op. De gedachte hierachter was als volgt. Sommige mensen zijn weliswaar ‘anders’, maar dit betekent niet dat zij niet kunnen of mogen meedoen in de samenleving. Kwetsbare mensen moeten niet alleen worden gezien als mensen die hulp nodig hebben, maar ook als volwaardige burgers die van betekenis willen zijn voor de maatschappij. Zeelen en Van Weeghel (1990 in: Kal, 2001) introduceerden de term kwartiermaken: een actieve oriëntatie van de samenleving op de wensen en mogelijkheden van kwetsbare mensen. De methode Kwartiermaken werkt aan zo’n actieve oriëntatie.

Kwartiermaken beoogt een gastvrije en open samenleving voor iedereen, dus ook voor de ‘vreemde ander’. Dit vanuit de constatering dat veel mensen met moeite de weg vinden in de samenleving, vreemd gevonden worden of de samenleving als vreemd ervaren.

Kwartiermaken is in de praktijk ontstaan en door Doortje Kal (2001) theoretisch onderbouwd vanuit een verkenning van normatief-filosofische inzichten. De onderbouwing is gestoeld op de rehabilitatietheorie, ideeën over ‘strijdigheid’ (Jean-Francois Lyotard), ‘differentie’ (Luce Irigaray), ‘vreemdheid en gastvrijheid’ (Jacques Derrida) en ‘opschorting’ (Victor Kal). Kal maakt bij de onderbouwing gebruik van haar praktijkervaring met kwartiermaken en van (empirisch) rehabilitatieonderzoek van anderen.

​Samenvatting werkzame elementen

  • Kwartiermaken werkt samen met alle betrokken partijen aan het creëren van ruimte voor mensen die op basis van hun kwetsbaarheid of beperking kampen met sociale uitsluiting.
  • Mensen uit de doelgroep worden in de gelegenheid gesteld te participeren in de samenleving doordat de samenleving ruimte voor hen maakt.
  • De wensen en voorkeuren van mensen uit de doelgroep vormen het uitgangspunt, niet het aanbod van een organisatie.
  • Bemiddeling tussen mensen uit de doelgroep en de samenleving wordt gerealiseerd door uiteenlopende in de praktijk ontwikkelde werkvormen zoals Maatjes ter plekke, multiloogbijeenkomsten, festivals, werkconferenties en Vriendendiensten.
  • Kwartiermaken maakt gebruik van inzichten ontleend aan de presentiebenadering en aan theorie over normatieve professionaliteit.
  • De diversiteit aan mogelijkheden voor Kwartiermaken is zeer groot omdat er weinig beperkingen aan de methode zijn. Projecten kunnen met veel of weinig budget worden uitgevoerd, grootschalig of kleinschalig worden aangepakt, met professionals of vrijwilligers.
  • Kwartiermaken richt zich op een duurzaam resultaat, een langetermijnverandering en verbinding van organisaties en mensen.
  • Kwartiermaken waardeert verschil positief en draagt dat ook uit.
  • Kwartiermaken draagt de oriëntatie op inclusie uit in woord en daad.​​​

Auteur(s)

Doortje Kal

Uitgeverij

Eigen beheer

Jaar

2011