Autisme
Autisme is de naam voor een ontwikkelingsstoornis die zich kenmerkt door moeilijkheden op drie gebieden: de omgang met anderen, de communicatie en de verbeelding.
Facebook Twitter GooglePlus LinkedIn
 
verwijder uit Mijn kennisplein
Voeg toe aan Mijn kennisplein

Dit noemt men de “triade van stoornissen”. Hoewel alle mensen met autisme op deze drie gebieden moeilijkheden ondervinden, uit autisme zich telkens weer heel verschillend.

Zo zijn sommige mensen op sociaal vlak heel actief, anderen vrij passief en nog anderen vermijden contact zoveel mogelijk. Het contact komt vaak stroef, bizar of vreemd over. Sommige mensen met autisme praten niet, anderen zijn juist vlotte praters met een uitgebreide woordenschat. Toch is de communicatie vaak oppervlakkig, repetitief en weinig wederzijds.

Mensen met autisme hebben niet alleen moeite om zich op een verstaanbare manier te uiten, ook het begrijpen van de communicatie van anderen loopt anders. Het onderscheid letterlijk en figuurlijk is vaak moeilijk en metaforen zijn al helemaal uit den boze. Hoewel mensen met autisme ook fantasie kunnen hebben, soms zelfs een heel rijke, gaan ze minder vloeiend om met gelaagde betekenissen die je kan halen uit gelaatsuitdrukkingen, lichaamstaal of humoristische opmerkingen. Mensen met autisme houden van klare taal die duidelijk en direct is, dubbele bodems zijn niet aan hen besteed

Aanpassingsvermogen

Als gevolg van deze triade kan de wereld een erg onvoorspelbare en bedreigende plek zijn voor mensen met autisme. Dit kan leiden tot stroef handelen en een beperkt gedrags- en interessepatroon dat de vorm kan aannemen van duidelijk waarneembare stereotypieën, preoccupaties en routines maar ook van minder zichtbare mentale rituelen.

Mensen met autisme hebben ook moeite met veranderingen (vooral plotse) en kunnen zich soms moeilijk aanpassen aan nieuwe situaties. 

Naast deze typische kenmerken is er vaak sprake van bijkomende kenmerken zoals: vreemde reacties op prikkels, taalstoornissen, afwijkende motoriek, stemmingswisselingen, aandachtsstoornissen en gedragsproblemen zoals zelfverwonding of agressie.

Behandeling en benadering

Tot op vandaag is genezing van autisme uitgesloten, autisme is levenslang. Toch kunnen we de effecten van het autisme fel verminderen door een aangepast onderwijs en aangepaste ondersteuning. Dé methode of behandeling voor autisme bestaat niet. Gezien de diversiteit aan uitingsvormen is een autismebehandeling altijd op maat. Uit wetenschappelijk onderzoek is wel duidelijk geworden dat een vroegtijdige interventie met nadruk op aanleren van functionele vaardigheden zoals communicatie en zelfredzaamheid, een positief effect heeft.

Omdat autisme een "pervasieve” of indringende stoornis is, volstaat het aanleren van vaardigheden en kennis niet. Mensen met autisme hebben ook nood aan een omgeving die aan hun mogelijkheden en beperkingen is aangepast, een zogenaamde autismevriendelijke omgeving en daar kunnen we allemaal ons steentje toe bijdragen.

Het allerbelangrijkste daarin is een aangepaste communicatiestijl. Veel taal wordt door mensen met autisme letterlijk, deels, of zelfs helemaal niet begrepen. Gelaatsuitdrukkingen, lichaamstaal en sociale aanwijzingen zijn doorgaans erg onbegrijpelijk voor hen. Je brengt je boodschap liefst zo concreet mogelijk over, zonder veel figuurlijk taalgebruik en zonder verbale en non-verbale overlast. Zeg duidelijk en direct wat je bedoelt en ga niet uit van veronderstellingen.

Visuele hulpmiddelen, zoals schrift, tekeningen, foto’s, voorwerpen, … kunnen ter ondersteuning (levens-)noodzakelijk zijn. Probleemgedrag is vaak een reactie op beangstigende of verwarrende ervaringen en neem je dus best niet persoonlijk. Mensen met autisme zijn vaak hypergevoelig voor bepaalde prikkels, zelfs gewone niveaus van geluid en licht kunnen hen sterk afleiden of storen. Het aanpassen van de omgeving is ook op dit vlak dan een vereiste.

Daniëlla Provost
SAM, steunpunt Mens en Samenleving
Logo SAM vzw

Gerelateerde activiteiten

Gerelateerd nieuws